Հա

Քաղաքական

06/11/2018 - 14:10

Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ պատժամիջոցներ. ի՞նչ է սպասւում Հայաստանին

Թրամփի քաղաքականութիւնն Իրանի հարցում էապէս տարբերւում է նրան նախորդած Բարաք Օբամայի ռազմավարութիւնից: Թրամփի վարչակազմը յայտնում է, որ մտադիր է կանխել միջուկային զէնք եւ հրթիռային համակարգեր ձեռք բերելու իրանական վարչակազմի բոլոր փորձերը, ինչպէս նաեւ չէզոքացնել Իրանի կառավարութեան ազդեցութիւնը տարածաշրջանում: Միացեալ Նահանգները Իրանին մեղադրում է նաեւ տարածաշրջանային երկրների գործերին «միջամտելու» եւ «ահաբեկչութիւնը հովանաւորելու մէջ:

«alikonline.ir» - ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Իրանի նկատմամբ որդեգրած ռազմավարութեան շրջանակներում ուժի մէջ են մտել Իրանի նկատմամբ ամերիկեան ամենակոշտ պատժամիջոցները: 2018 թւականի մայիսին ԱՄՆ նախագահը յայտարարեց, որ Վաշինգտոնը դուրս է գալիս միջուկային պայմանագրից եւ սկսում է Իրանի դէմ պատժամիջոցների վերականգնման գործընթացը: Օգոստոսի 6-ին ուժի մէջ մտաւ Իրանի նկատմամբ ամերիկեան պատժամիջոցների առաջին մասը, իսկ նոյեմբերի 5-ին՝ երկրորդ: Միեւնոյն ժամանակ, ԱՄՆ-ը սպառնում է երկրորդական պատժամիջոցներ կիրառել նաեւ բոլոր նրանց նկատմամբ, ովքեր կը շարունակեն համագործակցութիւնն Իրանի հետ՝ զգուշացնելով, որ «Իրանի հետ բիզնես անողները չեն կարող աշխատել ԱՄՆ-ի հետ»: Նշենք, որ ԱՄՆ պատժամիջոցների թիրախում են յատկապէս Իրանի էներգետիկ եւ ֆինանսական ոլորտները:

Թրամփի քաղաքականութիւնն Իրանի հարցում էապէս տարբերւում է նրան նախորդած Բարաք Օբամայի ռազմավարութիւնից: Թրամփի վարչակազմը յայտնում է, որ մտադիր է կանխել միջուկային զէնք եւ հրթիռային համակարգեր ձեռք բերելու իրանական վարչակազմի բոլոր փորձերը, ինչպէս նաեւ չէզոքացնել Իրանի կառավարութեան ազդեցութիւնը տարածաշրջանում: Միացեալ Նահանգները Իրանին մեղադրում է նաեւ տարածաշրջանային երկրների գործերին «միջամտելու» եւ «ահաբեկչութիւնը հովանաւորելու մէջ: Թեհրանի նկատմամբ ճնշումների համար որպէս գործիք այս փուլում դիտարկւում է պատժամիջոցների վերականգնումը եւ նորերի սահմանումը: Ընդ որում, այս հարցում ԱՄՆ-ը պահանջում է ողջ միջազգային հանրութեան աջակցութիւնը՝ յայտարարելով, որ ակտիւացնելու է տարածաշրջանի իր դաշնակիցներին՝ Իրանի շուրջ օղակը սեղմելու համար:

Հէնց սրանում էլ կայանում է գործընթացի գլխաւոր մարտահրաւէրը: Ամերիկեան սպառնալիքները յատկապէս մտահոգիչ են Իրանի հիմնական գործընկերների, ինչպէս նաեւ հարեւան տարածաշրջանների համար: Թեհրանի նկատմամբ իրականացւող ամերիկեան քաղաքականութեան համատեքստում Իրանի անմիջական հարեւանութեամբ գտնւող Հարաւային Կովկասը, այդ թւում նաեւ Հայաստանը, առանձնայատուկ կարեւորութիւն ունի: Այս մասին է փաստում նաեւ հոկտեմբերին ԱՄՆ նախագահի Ազգային անվտանգութեան հարցերով խորհրդական Ջան Բոլթոնի այցը տարածաշրջան:

Մասնաւորապէս, ԱՄՆ-ը մտահոգութիւններ ունի հայ-իրանական քաղաքական բարձր մակարդակի յարաբերութիւնների առնչութեամբ, ինչը յստակ նշմարւեց ԱՄՆ նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլսի եւ ԱՄՆ նախագահի խորհրդական Ջան Բոլթոնի վերջին յայտարարութիւններում: Մասնաւորապէս, ամերիկեան կողմը Հայաստանից ակնկալում է քննադատական յայտարարութիւններ Իրանի հասցէին, ինչպէս նաեւ աջակցութիւն տարբեր միջազգային կառոյցներում Իրանին առնչւող հարցերի քւէարկութեան ժամանակ:

Միեւնոյն ժամանակ, երկրորդական պատժամիջոցներ կիրառելու ամերիկեան կողմի սպառնալիքները կարող են խոչընդոտներ ստեղծել յատկապէս էներգետիկ եւ ֆինանսական ոլորտում Իրան-Հայաստան համագործակցութեան խորացման համար: Միւս կողմից, ամերիկեան պատժամիջոցների փուլային վերականգնումը եւ դրա հետեւանքով Իրանի տնտեսական ներուժի թուլացումը կարող է ազդել հայ-իրանական համագործակցութեան տեմպերի եւ համատեղ նախագծերի իրականացման վրայ:

Յատկանշական է, որ այս հարցում Հայաստանը բաւական բաց եւ թափանցիկ քաղաքականութիւն է վարում: Նոյն Ջան Բոլթոնի ացի շրջանակներում հայկական կողմը յստակ ներկայացրեց, որ Իրանն առանձնայատուկ կարեւորութիւն ունի Հայաստանի համար, եւ ՀՀ վարած քաղաքականութիւնն Իրանի նկատմամբ բացառապէս բխում է մեր կենսական շահերից:

Ընդ որում, նոյնը չենք կարող ասել հարեւան Ադրբեջանի մասին, որն, ընդհանուր առմամբ, դէմ չէ «հակաիրանական բլոկ» մտնելու գաղափարին՝ կախւած նրանից, թէ դրա դիմաց ինչ երաշխիքներ կառաջարկեն ԱՄՆ-ը եւ Իսրայէլը: Ի դէպ, Ադրբեջանն արդէն իսկ ակտիւ քայլեր է իրականացնում այս ուղղութեամբ՝ հիմնաւոր կասկած առաջացնելով, որ անհրաժեշտութեան դէպքում Ադրբեջանը կարող է բացայայտ պլացդարմ դառնալ Իրանի դէմ առանձին գործողութիւնների իրականացման համար: Մասնաւորապէս, ադրբեջանական լրատւամիջոցների փոխանցմամբ՝ Ադրբեջանը 2018 թ. հոկտեմբերից դադարեցրել է Իրանի տարածքով գազի ներկրումը, որն իրականացւում էր Ադրբեջանի, Իրանի եւ Թուրքմենստանի միջեւ պայմանաւորւածութեան շրջանակներում:

Հաշւի առնելով նախկին պատժամիջոցների ժամանակ Իրանի հետ արդիւնաւէտ համագործակցութեան փորձը, ինչպէս նաեւ այն հանգամանքը, որ առանձին դէպքերում ԱՄՆ-ը կարող է նաեւ բաւական ճկուն գտնւել իր դիրքորոշման մէջ (օրինակ, 8 երկրների համար բացառութիւն է սահմանւել իրանական նաւթ գնելու հարցում)՝ կարելի է յոյս յայտնել, որ ճիշտ աշխատանքի պարագայում վերոնշեալ խոչընդոտները յաղթահարելի են: Հէնց այս տրամաբանութիւնից ելնելով՝ Հայաստանը հանդէս է գալիս իրանական ճգնաժամի շուտափոյթ յաղթահարման օգտին՝ կարեւորելով տարածաշրջանում անվտանգութեան եւ կայունութեան ապահովումը եւ Իրան-ԱՄՆ յարաբերութիւնների կարգաւորումը:

«Արմէնպրես»

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։