فا

اجتماعی

پنج شنبه, 30 بهمن 1393 11:45

دیدگاه - لزوم تدوین و اجرای قوانین ممنوعیت توهین به مقدسات و ارزش های دینی

اقدام شرم آور روزنامه «شارلی ابدو»، در گستاخی و اهانت به ساحتِ پیامبر و مقدساتِ دینِ مبینِ اسلام، انزجاری شدید در میان تمامیِ موحدان و پیروان ادیانِ الهی ایجاد کرد. نمایندگان اقلیت های دینی در مجلس شورای اسلامی طیِ بیانیه مورخ 29 دی ماه امسال، که یکی از نخستین بیانیه های سیاسی در این رابطه بود، این اقدام را به عنوان حرکتی غیرعقلانی وغیراخلاقی علیه وحدت و یکدلیِ یکتاپرستان، شدیداً محکوم کرده و خاطرنشان کردند که توهین به مقدسات هر کدام از ادیان الهی، اهانت به تمامی ادیانِ توحیدی محسوب می‌ گردد.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
همایش یک روزه «بررسی توهین به مقدسات از منظر اسلام و حقوق بین الملل»

 

لزوم تدوین و اجرای قوانین ممنوعیت توهین به مقدسات و ارزش های دینی

 

کارن خانلری
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و
نماینده مسیحیان ارمنی شمال کشور در دوره نهم مجلس شورای اسلامی

 

تهران، 27 بهمن 1393

آقای رئیس، حضارِ گرامی،
با سلام،
اقدام شرم آور روزنامه «شارلی ابدو»، در گستاخی و اهانت به ساحتِ پیامبر و مقدساتِ دینِ مبینِ اسلام، انزجاری شدید در میان تمامیِ موحدان و پیروان ادیانِ الهی ایجاد کرد. نمایندگان اقلیت های دینی در مجلس شورای اسلامی طیِ بیانیه مورخ 29 دی ماه امسال، که یکی از نخستین بیانیه های سیاسی در این رابطه بود، این اقدام را به عنوان حرکتی غیرعقلانی وغیراخلاقی علیه وحدت و یکدلیِ یکتاپرستان، شدیداً محکوم کرده و خاطرنشان کردند که توهین به مقدسات هر کدام از ادیان الهی، اهانت به تمامی ادیانِ توحیدی محسوب می‌ گردد.
این اهانتِ علنی به پیامبرِ اسلام در فرانسه، همچون همیشه، هرگز مورد قبول مردم آزاده جهان قرار نگرفت و حتی مورد تقبیحِ نهادهای بین المللیِ و رهبران کشورهای مختلف واقع شد.
با این وجود چرا هر از چند گاهی چنین هجمه های تبلیغاتی علیه بنیادی ترین ارزش های الهی در ادیان توحیدی صورت می گیرد؟ خاستگاه های ایدئولوژیک جنگ سازمان یافته در زمینه تبلیغات ضددینی کدام است؟ پیشینه تاریخیِ این پدیده و بسترهای حقوقی مبارزه با آن چیست؟
پس از پایانِ دورانِ جنگِ سرد، به موازات روندِ برقراریِ «نظم نوین جهانی»، اشاعه ایدئولوژیِ خطرناکِ «پایان ایدئولوژی» و ترویجِ لیبرال دموکراسی به منزله ایدئولوژیِ غالب، ایده دیگری نیز بنام «برخورد تمدن ها» پا به عرصه مناسباتِ بین المللی گذاشت که وظیفه داشت تا مسائلِ لاینحل ملی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بجا مانده از دورانِ جنگِ سرد را تحت الشعاع خود قرار دهد. مسائل ملی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که در گذشته، با برچسب هایی نظیرِ «تحرکات چپِ کمونیستی» از یک طرف و «جریانات راستِ بورژوایی» از سوی دیگر، همواره موردِ سرکوبِ تبلیغاتی قرار گرفته و هیچگاه مشموِل حلِ عادلانه نمی شدند، در شرایط جدید جهانی با جنگِ جدیدی ملوّن به رنگ و لعابِ ضددینی، موردِ هجوم قرار گرفتند.
بدین سان تلاش می شد تا استقلال بوسنی هرزه گوین و حق تعیین سرنوشت کوزوو در میان هیاهوی تبلیغاتیِ «جنگِ نوینِ صلیبی» به فراموشی سپرده شود. تلاش می شد تا مسئله فلسطین از مبارزه آزادیبخش به «عملیات تروریستی مسلمانان علیه اسرائیل» تنزل یابد. حقِ تعیینِ سرنوشتِ ارمنیان قراباغ به عنوانِ «جنگ دینی میان مسیحی و مسلمان» قلمداد شده و تلاش می شد تا مبارزه این مردم در بن بست «جنگ بین دینی» محصور گردد. در مسئله آزادی ایرلند شمالی نیز زمینه هایی چینش شد تا ضدیت کاتولیک ها و پروتستان ها در محوریت موضوع قرار گیرد.
این جنگِ تمام عیارِ تبلیغاتی کاملاً در راستای نظریه «برخورد تمدن ها» صورت گرفته و می گیرند. و اکنون نیز مرحله جدیدی از آن در حالِ تکوین است: از منظرِ طراحانِ نظریه «نظم نوین جهانی»، رادیکالیزه کردنِ اهانت های ضد دینی می تواند اجرای سناریوی «برخورد تمدن ها» را تسریع نموده و مبارزات علیه سلطه جهانی سرمایه داری را از مسیرِ اصلی منحرف سازد. در مخیله این طراحان، اهانت ها هرچه بیشتر به سوی ارزش های بنیادی در ادیان الهی نشانه رفته باشند، واکنش های جدی تری را به دنبال خواهند داشت. مسخره تر از همه این است که این اهانت ها با اصول والای آزادی و دموکراسی از قبیل آزادی بیان توجیه می گردند که ریشه در همان آموزه های برگرفته از ادیان الهی دارند.
ویکتور هوگو، از متقدمینِ ترویجِ اصول آزادی، تبیینی منطقی و در عین حال بسیار ساده از گستره عام آزادی مطرح کرده است: محدوده آزادیِ هر کس تا جایی است که محدوده آزادیِ کسی دیگر آغاز می گردد. براساسِ این تفکر، امروزه بسیاری از آزاداندیشان واقعی در ممالک غربی می کوشند تا با بیانات مشخص حقوقی، اصول راستین آزادی را از ورطه اضمحلال، تمسخر و تبدیل آنها به «کاریکاتوری از آزادی» نجات دهند. این آزاداندیشان، امروزه، برای ممانعت از توهین به ارزش ها و هنجارهای سنتی و تاریخی، پیکاری حقوقی در پیش گرفته و قوانین مدنی و حتی کیفری را در کشورهای مختلف به تصویب می رسانند که بر طبق آنها احدی نمی تواند تحت لوای آزادی بیان، معنویات و اخلاقیات انسانی را خدشه دار سازد.
قوانین بین المللی ممنوعیت اهانت به مقدسات و ارزش های دینی بسیار کمرنگ و فاقد قابلیت ها و خصیصه های اجرایی می باشند. مصوبه مورخ 16 مارس 2012، 19-مین مجمع «شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد» یکی از آخرین و شاید یکی از مهمترین اسناد بین المللی در این خصوص باشد. بند دوم این مصوبه ترغیب به هر گونه تنفر دینی از طریق چاپ، رسانه صمعی، بصری، الکترونیکی و یا هر وسیله دیگر، که منجر به تبعیض، دشمنی و خشونت می گردد را شدیداً محکوم کرده و از دولت ها تقاضا می نماید، تا بر اساس تعهدهای خود به قوانین حقوق بشر با اینگونه پدیده ها برخورد موثر داشته باشند.
150219f01aعلی رقم وجود چنین اسناد بین المللی، بازهم پدیده شنیع توهین و اهانت به منزله آزمونه ای برای ایجاد نابردباری مابین گروه های ملی، قومی و دینی مورد استفاده قرار می گیرد.
در برخی کشورها مانند ایالات متحده آمریکا و فرانسه قانونی برای مجازات توهین کنندگان به مقدسات وجود ندارد. در برخی دیگر چنین قوانین بازدارنده ای تا چند سال پیش وجود داشته ولی همچون بریتانیا در سال 2008م و هلند در سال 2012م تحت فشارهای سیاسی داخلی و خارجی ملغی شده اند.
هم اکنون قوانین ممنوعیت و بازدارندگی در معدود کشورهای جهان کماکان وجود دارند. در قوانین مجازات برخی کشورهای اروپایی از جمله آلمان، اتریش، یونان، ایرلند، ایتالیا، فنلاند، دانمارک، لهستان، رومانی، اسپانیا و سوئیس، اهانت به مقدسات و ارزش های دینی خلاف قانون محسوب می گردد.
به عنوان مثال در ماده 166 قانون مجازات آلمان، «توهین آشکار و یا افترا از طریق انتشار نوشته ها» «به فرقه های مذهبی، جوامع مذهبی و انجمن های جهانی آنها» جرم تلقی شده و تا سه سال حبس دارد. همچنین در تبصره 10 از ماده 17 مقررات کیفری فنلاند، اهانت به مقدسات مشمول پیگرد، زندان و مجازات نقدی می باشد.
براساس مفاد این قوانین تاکنون چندین شهروند آلمانی و فنلاندی به پای میز محاکمه کشانده شده اند که از آن می توان به مورد «مانفرد وان اچ» اشاره کرد که در سال 2004م به اتهام توهین به قرآن کریم به شش سال زندان در آلمان محکوم شد و یا در فنلاند «هارو کوشنین» که در سال 1969م به اتهام توهین به حضرت عیسی مسیح به پرداخت جریمه و «سپو له هو» در سال 2008م به اتهام توهین به مقدسات اسلامی به دو سال و چهارماه حبس محکوم شدند.
از سال 1977م تاکنون بیش از پنجاه مورد اهانت آشکار و عمومی به مقدسات اسلام و مسیحیت همراه با واکنش های تنش آلود و پیامدهای گسترده رسانه ای در کشورهای اروپایی به ثبت رسیده است. ولی از این تعداد، به غیر از موارد بسیار معدود، هیچکدام روند قانونی طی نکرده و در مقابله با آنها عمدتاً راهکارهای سیاسی اتخاذ شده است.
مطالعه تطبیقی اجمالی قوانین ممنوعیت اهانت به مقدسات دینی با قوانین بازدارنده دیگر از قبیل قوانین مجازات انکار نسل کشی یهودیان (هولوکاست)، متاسفانه نشان می دهد که اولاً قوانین فراگیر بین المللی برای مجازات عاملین توهین به مقدسات ادیان هنوز وجود ندارند و ثانیاً شرایط اجرایی قوانین موجود در کشورهای گوناگون مورد ارزیابی و امکان سنجی علمی قرار نگرفته اند.
قوانین مجازات انکار هولوکاست در بیش از ده کشور جهان از جمله فرانسه، اتریش، هلند، مجارستان، لهستان، رومانی، اسپانیا، سوئیس و غیره تدوین شده و در حال اجراست. براساس این قوانین انکار نسل کشی یهودیان و یا تردید در مورد واقعیت تاریخی آن جرم محسوب شده و مجازات های مختلفی برای آن در نظر گرفته می شود.
از آنجایی که زیر سوال بردن جنایات علیه بشر و کتمان حقایق تاریخی در این رابطه، بسترفکری و شرایط ذهنی مناسب را برای وقوع جنایات جدید مهیا می کند، از دیدگاه نگارنده وجود چنین قوانین بازدارنده ای کاملاً ضروری است و می بایست بدور از غوغاگری های سیاسی، در مورد سایر جنایات تاریخی از این دست همانند نسل کشی ارمنیان، علویان، آشوریان، یونانیان، فلسطینیان، مسلمانان میانمار و غیره نیز تعمیم یابد.
ولی فارغ ازاین موضوع، از سال 1987م تاکنون تنها در شش کشور اروپایی، هجده نفر به اتهام انکار هولوکاست به حبس بین شش تا هجده ماه و پرداخت جرایم بین شش تا دویست و چهل هزار یورو محکوم شده اند. همین قیاس موید آن است که مبارزه حقوقی علیه اهانت به مقدسات و ارزش های دینی ناکافی، ناکارآمد و غیرموثر بوده است.
مبارزه جهتِ دستیابی به امکانات حقوقی و بهره برداری بهینه از آن، عرصه ای است که شاید تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است.
در کشورهای مختلف، کم نیستند حقوقدانان، نهادهای مدنی، فعالانِ سیاسی و اجتماعی مومن و متدینی که از نفسِ توهینِ ضددینی انزجار دارند. اهتمام، تعیینِ تکلیف، سازماندهی و همسوکردنِ اقداماتِ چنین افراد و نهادهایی می توانند جنبشی بین المللی را شکل داده، افکارِ جهانی را موبیلیزه کرده و نهایتاً منجر به طرح و تصویبِ قوانینِ مدنی و کیفری جدید در کشورهای گوناگون و اجرای سختگیرانه آنها در قبال مبلغینِ ضددینی گردند.
مبارزه حقوقی، بدونِ شک، یکی از موثرترین مولفه ها در راستای جلوگیری از گسترش اهانت به مقدسات و ارزش های دینی و اشاعه ایدئولوژی امپریالیستیک «برخورد تمدن ها» خواهد بود.

اخبار مرتبط

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։